พื้นที่แห่งศรัทธา
ใจกลางกรุงเทพฯ

วัดมกุฏกษัตริยาราม

เป็นพระอารามหลวงชั้นโท ชนิดราชวรวิหาร ตั้งอยู่ริมถนนและคลองผดุงกรุงเกษม ด้านใกล้ถนนราชดำเนินนอก

ประวัติความเป็นมา

วัดมกุฏกษัตริยาราม เป็นพระอารามหลวงชั้นโท ชนิดราชวรวิหาร สร้างขึ้นตามพระราชดำริของ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระสยามเทวมหามกุฏวิทยมหาราช หลังจากขุดคลองผดุงกรุงเกษมเป็นคูพระนครชั้นนอกแล้ว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ ให้สร้างวัดขึ้นเคียงคู่กับวัดโสมนัสราชวรวิหาร ครั้นก่อสร้างวัดโสมนัสวิหารสำเร็จเรียบร้อยแล้ว เปิดวัดแล้ว จึงมีพระราชดำริต่อไปว่า ที่กรุงศรีอยุธยา มักมีวัดเรียงรายอยู่ตามชายคลอง อย่างรัชสมัย พระเจ้าบรมโกศ (สมเด็จพระบรมราชา ที่ 1) ทรงสร้างวัดกุฎีดาว ที่ริมคูเมือง ตรงข้ามกับวัดสมณโกฏิของพระมเหสี

จึงมีพระราชประสงค์จะสร้างวัดส่วนพระองค์ขึ้นคู่เคียงกับวัดโสมนัสวิหาร ที่ทรงสร้างเพื่ออุทิศเป็นพระราชกุศลแด่ สมเด็จพระนางเจ้าโสมนัสวัฒนาวดี ที่ริมคลองผดุงกรุงเกษมนี้บ้าง เมื่อทรงดำริเช่นนั้น ได้ทรงเลือกที่ดินติดต่อกันกับวัดโสมนัสวิหาร ยาวไปตามริมคลองผดุงกรุงเกษมทางเหนือ ใกล้กับป้อมหักกำลังดัษกร โปรดให้ซื้อที่สวนของราษฎรหลายเจ้าของ รวมกันเป็นเนื้อที่ผืนใหญ่ สำหรับใช้เป็นที่สร้างวัดและเป็นที่ธรณีสงฆ์ รวมความว่าที่ดินเดิมของวัดมกุฏกษัตริยารามนั้น มีพรมแดนที่ดินติดกับวัดโสมนัสวิหาร

เมื่อได้ที่ดินในการสร้างวัดแล้ว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค) เป็นแม่กองก่อสร้าง และพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนราชสีหวิกรม เป็นนายช่าง การก่อสร้างแล้วเสร็จใน พ.ศ. 2411 ในขั้นแรกโปรดเกล้าฯ ให้เรียกชื่อว่าวัดพระนามบัญญัติ เป็นการชั่วคราวก่อน ต่อมาในปี พ.ศ. 2433 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้พระราชทานนามพระอารามแห่งนี้เสียใหม่เป็น วัดมกุฏกษัตริยาราม ตามพระราชดำรัสสั่งของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

วัดมกุฏกษัตริยารามในเขตพระนคร และวัดโสมนัสราชวรวิหารในเขตป้อมปราบศัตรูพ่าย เป็นวัดในเขตกรุงรัตนโกสินทร์ที่มีเสมา 2 ชั้น ได้แก่ มหาสีมาและขัณฑสีมา พระสงฆ์จึงสามารถประชุมทำสังฆกรรมได้ทั้งในพระอุโบสถและพระวิหาร วัดยังอยู่ติดกับโรงเรียนมัธยมวัดมกุฏกษัตริย์ และเป็นศูนย์รวมจิตใจ พื้นที่เรียนรู้ศิลปกรรมไทยและประวัติศาสตร์ที่เปิดต้อนรับผู้มาเยือนทุกคน